โครงการสอบเทียบผลวิเคราะห์ระหว่างห้องปฏิบัติการตรวจแอนติเอชไอว


วิโรจน์ เดชเจริญ , เจนจิรา เปลื้องประดิษฐ์, วิไล เฉลิมจันทร์
สำนักมาตรฐานห้องปฏิบัติการ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

     โครงการสอบเทียบผลวิ เคราะห์ระหว่างห้องปฏิบัติการการตรวจแอนติเอชไอวีดำเนินโครงการโดยส่งชุดตัวอย่าง (panel sera) ซึ่งประกอบด้วยตัวอย่างผลบวกและลบจำนวน 10 ตัวอย่าง ให้แก่ห้องปฏิบัติการในโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไปประเทศจำนวน 67 แห่ง โครงการครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เฉพาะสำคัญ 2 ประการ คือ 1) ตรวจสอบการวิเคราะห์แอนติเอชไอวี โดยวิธี gel particle agglutination 2) ตรวจสอบ reproducibility ของการทดสอบ ผลการวิเคราะห์ข้อมูลโดยทั้งวิธีอิงกลุ่ม (consensus value) พบว่า มีผู้ตอบผลผิดพลาด 5/64 แห่ง คิดเป็น 7.8% หรือ 16/640 ตัวอย่าง คิดเป็น 2.5% มีการรายงานผลบวกปลอม 4/640 ตัวอย่าง คิดเป็น 0.62 % และเป็นผลลบปลอม 12/640 ตัวอย่าง คิดเป็น 1.87 % ผลลบปลอมส่วนใหญ่พบในการทดสอบแอนติเอชไอวีโดยวิธี gel particle agglutination ซึ่งอ่านผลด้วยตาเปล่า นอกจากนี้พบว่าห้องปฏิบัติการ 4/64 แห่ง คิดเป็น 6.25% แสดงว่า reproducibility ไม่ดี และที่สำคัญห้องปฏิบัติการจำนวนมากคือ 19/64 แห่ง คิดเป็น 29.68% ขาดความเข้าใจเรื่องการแปลผลการทดสอบหลายรายการทดสอบร่วมกัน (combine test) ตามกลวิธีของการทดสอบ โดยเฉพาะในกรณีที่ผลขัดแย้งกัน และยังพบว่าชุดตรวจ โดยเครื่องอัตโนมัติระบบปิด Cobas core มีปัญหาเรื่อง carry over
     ผลสรุปจากการดำเนินโครงการได้ข้อมูลสำคัญที่บ่งชี้ว่า ห้องปฏิบัติการส่วนใหญ่ตรวจแอนติเอชไอวีได้ถูกต้อง มีส่วนน้อยที่ยังมีความบกพร่องอยู่บ้าง เกี่ยวกับการอ่านผลกรทดสอบ gel particle agglutination ค่า reproducibility และขาดความเข้าใจในเรื่องการแปลผลการทดสอบร่วมกันสำหรับ combine test ข้อมูลที่ได้รับนี้มีประโยชน์อย่างยิ่งในการปรับปรุงประสิทธิภาพการทำงานของห้องปฏิบัติการให้ถูกต้องสมบูรณ์ยิ่งขึ้น


ที่มา : การประชุมวิชาการกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ครั้งที่ 9